SVETOVID IZ SMEDEREVSKE TVRĐAVE

 

 

Decembra 2016. od Dragana Nikolića iz Smede-reva sa propratnim pismom dobijem fotografije ku-mira uzidanog zid u smederevske tvrđave:

"Išao sam da opet fotografišem uklesanog idola koji mene lično podseća na likove pronađenim na ra-znim kumirima, pre svega oblik glave i položaj ruku. Možda je na ovom lokalitetu, na kome postoje os-taci temelja trikonhalne crkve iz najkasnije 10. ve-ka, postojao nekakav hram koji su hrišćani uništili i na njegovom mestu izgradili crkvu.

Verovatno je to bio hram od većeg lokalnog značaja kada je bilo potrebno da se crkvom zameni do tada obožavano božanstvo. Verovatno i da je ovaj idol tek započet, pa je zato preživeo devastaciju starog hrama, ali je kao jedini preživeli bio poštovan i ce-njen među tadašnjim narodom pa je despot Đurađ dao da se ugradi u zidno platno zajedno sa još mnogim drugim antičkim skulpturama koje su ne-kada krasile kule smederevskog grada.

Zanimljivo je što je ovo jedini reljef uzidan u zidine grada a da nije iz rimskog perioda. To je jedan od razloga koji me tera da pomislim da idol nije uzi-dan slučajno, tek tako, već je razlog uziđivanja vi-šeslojan, treba mu pažljivo pristupiti.

Poznato je da su Srbi poštovali svoje bogove iz svog panteona još dugo nakon prihvatanja hrišćan-stva i jedan od primera je kamen Crnoboga (ili Dažboga) u crkvi sv. Ahilija u Arilju, koga su Srbi poštovali više nego samu crkvu kralja Dragutina.

Druga stvar, smederevski idol uzidan je u zidno platno malog grada smederevske tvrđave, dakle od-mah u prvoj fazi zidanja. Postavljen je licem okrenutim prema istoku, dakle na istočnom zidnom platnu, ok-renut prema izlasku Sunca. Lice je više antropomorvno nego ljudsko: položaj usana, očiju i nosa, dakle glavnih crta lica i oblik glave više ana-logije ima sa kulturom Lepenskog vira nego sa rimskim ili nekim drugim nalazima iz antičkog pe-rioda u koji ovog uzidanog idola smešta prof. Le-ontije Pavlović.

Kumir je pronađen i u gradu na Dunavu, što daje, s obzirom na lokalitet višestruke implikacije i konti-nuitete kulture Lepenskog vira, Starčevačke, samim tim možda i kulture Vinčanske. Ali držimo se proto Srba za kratko: idol uzidan u istočni zid malog gra-da smederevske tvrđave je najviše nalik na slo-venske kumire pronađene najviše na lokalitetetima u Rusiji, Poljskoj, a sada evo i u Smederevu. Poz-drav" (Dragan Nikolić, Smederevo, decembra 2016.)

Desna ruka Svetovida iz Smedereva tačno je pod 23.5º i to je ka znak ka sjevero istoku ka mjestu iz-laska Sunca na ljetni solsticij na prvi dan ljeta vidovdanske dugodnevice. Znak Vidovdana su oči i nos u znaku gla-goljičnog slova V = VID (dokaz da glagoljicu nije izmi-slio grčki kaluđer Ćirilo).

Slično zastavici u Svetovidovoj desnoj ruci Božije žezlo (ima ih i na nekim stećcima). Žezlo je skoro identično egipatskom hijeroglifu "nTr" (“netjer”) sa značenjem “Božija vlast", "Božija moć".